Z początkiem marca 2026 r. adwokaci, radcowie prawni, rzecznicy patentowi, Prokuratoria Generalna RP oraz prokuratorzy zyskają możliwość wnoszenia wybranych pism procesowych za pośrednictwem portalu informacyjnego. Zmiana nastąpi w wyniku wejścia w życie przepisów wprowadzonych do Kodeksu postępowania cywilnego na mocy ustawy nowelizacyjnej z 05.07.2025 r.
Nowe rozwiązanie obejmie pisma kierowane do sądu drugiej instancji, takie jak apelacje, zażalenia i skargi na orzeczenia referendarza sądowego oraz wszelkie pisma składane w postępowaniach wywołanych ich wniesieniem oraz nieskomplikowane pisma procesowe, składane także przed sądem pierwszej instancji, którymi są: zgłoszenia do udziału w sprawie, zawiadomienia o wypowiedzeniu pełnomocnictw, zgody na mediacje, wnioski o przeprowadzenie posiedzenia zdalnego, wnioski o uzasadnienie, wnioski o nadanie klauzuli wykonalności i wnioski o wydanie odpisu prawomocnych orzeczeń.
Wymieniony w poprzednim akapicie katalog pism ma charakter zamknięty. Wniesienie pisma za pośrednictwem portalu informacyjnego w przypadku nieprzewidzianym w przepisie szczególnym lub też przez osobę do tego nieuprawnioną nie wywoła zatem skutków prawnych.
Nietrudno dostrzec, że pisma przeznaczone do wnoszenia za pośrednictwem portalu informacyjnego nie są przypadkowe. Ukształtowanie ich katalogu zostało poprzedzone racjonalną oceną zarówno objętości załączników, które zwykle towarzyszą tego rodzaju pismom, jak i częstotliwości ich wpływu do sądów. Z uwagi bowiem na fakt, że w postępowaniu cywilnym nie funkcjonują akta cyfrowe, konsekwencją wnoszenia pism za pośrednictwem portalu informacyjnego będzie konieczność ich wydruku celem załączenia do akt sprawy, a spełnienie tego obowiązku zostanie przeniesione na sekretariaty sądów.
O ile przesłanie samego pisma za pośrednictwem portalu nie powinno powodować większych problemów technicznych, tak złożenie załączników w formie cyfrowej nie zawsze jest możliwe. Ustawodawca przewidział zatem, że gdy załącznik do pisma, ze względu na swoje właściwości, takie jak brak możliwości digitalizacji, przekroczenie dopuszczalnego limitu wielkości (100 MB) lub zastosowanie formatu nieobsługiwanego przez portal informacyjny, a także gdy z mocy prawa należy złożyć oryginał papierowy, nie może zostać skutecznie dołączony do pisma składanego za pośrednictwem portalu, załącznik ten należy wnieść bezpośrednio do sądu. Powinno to nastąpić w terminie 3 dni od dnia wniesienia pisma procesowego, przy jednoczesnym uprawdopodobnieniu okoliczności uniemożliwiających jego elektroniczne złożenie.
A co, jeżeli w dniu, w którym upływa termin na złożenie pisma, portal ulegnie awarii? Ustawodawca przewiduje, że pismo wnosi się w następnym dniu, w którym przywrócono dostępność portalu, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą. Okoliczność ta musi jednak zostać uprawdopodobniona w tym samym piśmie.
Po upływie okresu przejściowego trwającego od 01.03.2026 r. do 18.02.2027 r. opisane w niniejszym artykule rozwiązanie stanie się obligatoryjne. Jak wyjaśniają projektodawcy, wprowadzenie rocznego okresu przejściowego ma pozwolić na stopniowe dostosowanie się do nowych regulacji, a jednocześnie zapewni niezakłócone prowadzenie toczących się postępowań.
