To już pewne. 1 marca 2026 r. wchodzą w życie przepisy nowelizujące Kodeks Postępowania Cywilnego (Ustawa z dnia 5 sierpnia 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego, ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1172)), które mają doniosłe znaczenie dla praktyki. Poniżej przedstawiamy 7 najważniejszych – z punktu widzenia pełnomocników – zmian.
- Obowiązek podania numeru wpisu pełnomocnika profesjonalnego na listę zawodową
Modyfikacji uległ art. 126 § 3 KPC. Znowelizowany przepis wymaga od pełnomocnika procesowego, będącego adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, aby do pisma procesowego, do którego dołącza pełnomocnictwo od klienta albo jego uwierzytelniony odpis po raz pierwszy – podał jednocześnie swój numer wpisu na właściwą listę zawodową.
Za tym rozwiązaniem kryją się dwie pobudki. Jedna dotyczy ułatwienia wyszukania pełnomocnika w sądowym systemie ROBUS – Rejestr Osób Biorących Udział
w Postępowaniach Sądowych. Druga wynika z chęci sprawniejszego zarządzenia Portalem Informacyjnym, w tym szybszym i bezproblemowym udostępnianiem pełnomocnikom spraw w tym portalu oraz weryfikacji czy pełnomocnik prowadzący sprawę posiada aktualne uprawnienia.
- Bezpośrednie wzajemne doręczenia pomiędzy pełnomocnikami za pośrednictwem Portalu Informacyjnego
Wymiar sprawiedliwości stawia czoła transformacji cyfrowej i kontynuuje wprowadzanie nowych mechanizmów wspomagających dwustronną komunikację elektroniczną nie tylko pomiędzy sądem a pełnomocnikiem, a także pomiędzy samymi pełnomocnikami. Omawiana ustawa wprowadziła art. 1251 – 1254 KPC, który umożliwia kierowanie do sądu drugiej instancji, pism procesowych, takich jak apelacje, zażalenia i skargi na orzeczenia referendarza sądowego oraz wszelkich pism składanych w postępowaniach wywołanych ich wniesieniem oraz nieskomplikowane pisma procesowe, składane także przed sądem pierwszej instancji, którymi są: zgłoszenia do udziału w sprawie, zawiadomienia o wypowiedzeniu pełnomocnictw, zgody na mediacje, wnioski o przeprowadzenie posiedzenia zdalnego, wnioski o uzasadnienie, wnioski o nadanie klauzuli wykonalności i wnioski o wydanie odpisu prawomocnych orzeczeń. Szerzej o tej kwestii pisał Adam Zabłotni w artykule pt. „E-apelacje już wkrótce”. Co jednak istotne, pełnomocnicy będą mogli nie tylko wnosić do sądu pisma za pomocą Portalu Informacyjnego, ale także dokonywać bezpośrednich wzajemnych doręczeń. Takie rozwiązanie – w założeniu – ma usprawnić wymianę pism, zmniejszyć koszty wysyłki oraz ograniczyć opóźnienia w doręczaniu.
- Pełnomocnicy będą mogli poświadczać pisma w sposób elektroniczny
Pozytywnie należy ocenić nowelizację KPC polegającą na umożliwieniu elektronicznego poświadczenia dokumentu w systemie teleinformatycznym albo Portalu Informacyjnym.
W dotychczasowym stanie prawnym takie poświadczenie dokonuje się z chwilą, gdy pełnomocnik wprowadza pismo do ww. systemów. Ustawodawca zauważył następujący problem: co w przypadku, gdy pełnomocnik złoży pismo elektronicznie, które jest samym załącznikiem, zaś oryginał nie będzie załączony w momencie składania pisma? Ustawodawca wskazuje, że pełnomocnik zawodowy będzie uprawniony do elektronicznego poświadczenia dokumentu, które będzie składał elektronicznie. Pełnomocnik będzie miał wybór, czy poświadczy albo nie taki załącznik w systemie teleinformatycznym lub Portalu Informacyjnym.
- Do pisma można załączyć pełnomocnictwo w postaci elektronicznej
Zmienił się także art. 89 KPC poprzez uchylenie § 11 i dodanie § 12 w brzmieniu: „Pełnomocnictwo udzielone w postaci elektronicznej opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym”. Posługiwanie się takim pełnomocnictwem w postaci elektronicznej w procedurze cywilnej dopuszczalne jest również, gdy pełnomocnik wykazuje umocowanie do podejmowanych czynności również
w czynnościach procesowych w formie tradycyjnej. Pamiętać należy, że pełnomocnictwo udzielone w formie pisemnej może być, jak wskazaliśmy w punkcie powyższym – zdigitalizowane.
- Rozszerzony katalog pism wyłączonych z doręczenia bezpośredniego
Ustawodawca znowelizował art. 132 KPC poprzez doprecyzowanie § 11 tego artykułu. Katalog pism wyłączonych z doręczenia bezpośredniego między pełnomocnikami został rozbudowany o następujące pisma: interwencja główna i uboczna, zmiana powództwa, zarzut potrącenia. Dodać można, że zarzut potrącenia wskazany w przepisie dotyczy, nie tylko samego zarzutu potrącenia, a także podniesienia nieistnienia dochodzonej wierzytelności z powodu jej wygaśnięcia na skutek złożenia oświadczenia o potrąceniu poza postępowaniem sądowym.
- Obowiązkowa mediacja w sprawach gospodarczych z zakresu robót budowlanych
Od 1 marca 2026 r. zacznie obowiązywać obowiązkowa mediacja w sprawach z umów o roboty budowlane oraz ściśle związanych z procesem budowlanym umów służących wykonaniu robót budowlanych. Zgodnie z art. 4583a § 1 KPC w sprawach ww. sąd przed posiedzeniem przygotowawczym albo pierwszym posiedzeniem wyznaczonym na rozprawę kieruje strony do mediacji. Powyższy obowiązek nie ma zastosowania do spraw podlegających rozpoznaniu
w postępowaniu upominawczym, elektronicznym postępowaniu upominawczym albo postępowaniu nakazowym. Jednakże, gdy strona wniesie sprzeciw po wydaniu nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym albo zarzuty a postępowaniu nakazowym, sąd kieruje strony do mediacji. Mimo ustawowego obowiązku kierowania stron do mediacji przez sąd, strona będzie posiadała prawo sprzeciwienia się prowadzeniu mediacji.
- Znika obowiązek składania oświadczeń o doręczeniu
Ustawodawca zdecydował się też ograniczyć formalizm obowiązku bezpośredniego wzajemnego doręczania odpisów pism procesowych. Ustawa odchodzi od obligatoryjnego zamieszczania w treści pisma procesowego wniesionego do sądu oświadczenia o doręczeniu odpisu pisma drugiej stronie albo o jego nadaniu za pośrednictwem operatora, o którym mowa w art. 165 § 2 KPC. Dotychczas, jeśli pismo nie zawierało takiego oświadczenia – podlegało zwrotowi bez wzywania do usunięcia tego braku. Znowelizowany przepis jednoznacznie wskazuje, że dopiero po powzięciu przez sąd wątpliwości dotyczących doręczeń między pełnomocnikami będzie uprawiony zażądać od strony przedłożenia dowodu doręczenia albo odpowiednio – dowodu nadania pisma na adres drugiej strony. Nie wcześniej niż po podjęciu tych czynności, sąd będzie uprawniony do zwrotu pisma. Powyższa zmiana – w świetle uzasadnienia projektu ustawy – podyktowana jest tym, że ówczesne sankcje były zbyt rygorystyczne i nieproporcjonalne.
